Şanstan performansı ayırmak
Bir takım maç boyunca on net pozisyon bulup hiç gol atamayabilir; rakip tek yarım şanstan golü bulup sahadan galip ayrılabilir. Skor 1-0 der, ama sahada olan bu değildir. Gol beklentisi tam da bu boşluğu doldurmak için doğdu: üretilen pozisyonların kalitesini sayıya çevirir.
Düşünce basit: her şut eşit değildir. Altı pas içinden boş kaleye vurulan bir top neredeyse kesin goldür; orta sahadan denenen bir falso ise binde bir girer. xG, bu sezgiyi binlerce geçmiş şuttan öğrenilmiş bir olasılığa dönüştürür.
xG nedir?
xG (Expected Goals / Gol Beklentisi), bir şutun gole dönüşme olasılığıdır. 0 ile 1 arasında bir değer alır. 0.05 xG'lik bir şut, benzer yüzlerce şuttan yalnızca yüzde 5'inin gole gittiği anlamına gelir; 0.76 xG'lik bir penaltı ise neredeyse her dört denemenin üçünde gol demektir.
Bir maçtaki tüm şutların xG değerlerini toplarsanız, takımın o maçta "beklenen" gol sayısını elde edersiniz. 2.4 xG üretip 0 atan bir takım gol atamamıştır - ama oynadığı futbol golü hak etmiştir.
Bu yüzden xG, tek bir maçta değil; bir sezon boyunca asıl gücünü gösterir. Şans uzun vadede dengelenir, kalite ise kalıcıdır. Beklenenin sürekli altında ya da üstünde duran takımlar, ortalamaya geri döner. Konunun temelini derinleştirmek için xG nedir başlığındaki ayrıntılı kaynağa göz atabilirsiniz.
xG nasıl hesaplanır?
Bir xG modeli, geçmişteki yüz binlerce şutu inceleyip her birini gol olup olmadığına göre etiketler. Sonra her yeni şutu, aynı koşullardaki geçmiş şutlarla karşılaştırır. Modeli besleyen başlıca değişkenler şunlardır:
Mesafe
Açı
Vuruş türü
Asist tipi
Baskı
Bu değişkenler bir olasılık modeline (çoğunlukla lojistik regresyon veya gradyan artırmalı ağaçlar) verilir ve model 0 ile 1 arasında tek bir sayı üretir. Modelin kalitesi, kullandığı veri ve değişkenlerin zenginliğiyle doğru orantılıdır.
Rolling Expected Goals: maçı canlı okumak
Klasik xG bir maçın özetidir; düdük çaldıktan sonra bakarsınız. rxG (Rolling Expected Goals), InPlay Radar'ın geliştirdiği tescilli bir matematiksel metriktir ve farklı çalışır: maç oynanırken, dakika dakika güncellenen bir gol beklentisidir. Her yeni pozisyon eklendikçe model eğriyi yeniden çizer.
Standart xG'nin aksine rxG, ağırlıklandırılmış kayan bir pencere kullanır: yakın geçmişteki pozisyonlara daha fazla ağırlık verir, böylece anlık momentumu yakalar. Bu özel formül InPlay Radar'a aittir; "Rolling" (yuvarlanan) adı da buradan gelir. Son dakikalarda momentum kimin elinde, hangi takım baskıyı artırıyor, bir golden sonra oyun nasıl değişti - rxG bunların hepsini eğrinin eğiminde gösterir.
İki takım da maç sonunda 1.5 xG'ye ulaşabilir. Ama biri bunu ilk yarım saatte, diğeri son on dakikada toplamışsa, bu iki maç tamamen farklıdır. rxG, toplam yerine akışı ölçer. Modelin maça uygulanışını rxg analizi sayfasındaki gerçek örneklerle inceleyebilirsiniz.
Bir maçı eğri olarak okumak
Aşağıda örnek bir maçın iki takım için birikimli xG eğrisi var. Eğri ne kadar dikse, o dakikalarda üretilen pozisyon kalitesi o kadar yüksek demektir. Dolu noktalar atılan golleri gösterir.
Dikkat edin: deplasman 29'da öne geçtiğinde toplam xG'de öndeydi. Ama ev sahibinin eğrisi ikinci yarıda hızla dikleşti - rxG, golden çok önce bu dönüşü gösterirdi. Maç 2-1 bitse de, sahanın hâkimi netti.
Canlı gol ihtimali nasıl okunur?
rxG'nin asıl gücü canlı izlemede ortaya çıkar. Maç içi gol ihtimali, sadece o ana kadarki toplam xG'ye değil; son dakikaların eğimine bakar. Bir takım son on dakikada üst üste pozisyon üretiyorsa, eğri dikleşir ve "yakın gol" sinyali güçlenir.
Bu sinyaller bir kehanet değildir - olasılıktır. rxG size "gol kesin" demez; "bu tempo sürerse gol gelme olasılığı yükseliyor" der. Farkı anlamak, veriyi doğru kullanmanın ilk adımıdır.
Her şut, bir olasılık
Dairenin büyüklüğü o şutun xG'sini gösterir: ne kadar büyükse, gol olasılığı o kadar yüksek. Dolu daireler gole dönen şutlardır. Kaleye yakın ve dar açıdan çekilen şutların nasıl büyüdüğüne dikkat edin.
Sık yapılan üç hata
Yüksek xG her zaman galibiyet demektir.
Bütün xG modelleri aynı sonucu verir.
xG, oyuncunun yeteneğini ölçer.
Terimler
- xG
- rxG
- xGA
- npxG
- xG farkı
Merak edilenler
Gol beklentisi (xG) ne işe yarar?
rxG ile xG arasındaki fark nedir?
Canlı gol ihtimali kesin midir?
Yüksek xG'li takım her zaman kazanır mı?
rxG'yi canlı maçlarda çalışırken görün.
Bu rehber modeli anlattı. rxG, InPlay Radar'ın tescilli metriğidir ve aynı model gerçek maçlara uygulanır: dakikalık güncellenen rxG eğrileri, canlı gol ihtimali ve momentum sinyalleri tek ekranda. Metriğin maça nasıl yansıdığını rxg analizi sayfasında görebilirsiniz.